Dezenfektanlarla İlgili Merak Edilenler

COVID-19

Tüm dünyayı olduğu gibi ülkemizi de etkisi altına alan COVID-19 salgınıyla birlikte dezenfektanlar
yeniden insanların başvurduğu bir numaralı hijyen uygulamalarından biri haline geldi. Peki hem kişisel
hijyen hem de çevresel hijyen için kullandığımız dezenfektanlar nedir ve nerelerde, hangi amaçlarla
kullanılır?

Dezenfeksiyon Nedir?

Dezenfeksiyon, cansız nesneler üzerinde potansiyel olarak bulunan patojen mikroorganizmaların
kimyasal maddeler ile miktarlarının kabul edilebilir bir seviyeye düşürülmesidir. Dezenfeksiyon işlemi
bakteri ve fungusların gelişimini önlemeye ve öldürmeye ek olarak bazı hedef virüsleri de öldürebilir.
Dezenfektan Kullanımı Neden Önemlidir?

Dezenfeksiyon işlemi gözle görülmeyen bakteri, fungus, bazı virüsler ve daha birçok zararlı
mikroorganizmanın yol açabileceği hastalıklara karşı alınan bir önlemdir. Özellikle son dönemde
COVID-19 salgını nedeniyle dezenfeksiyonun önemi dünya çapında yeniden hatırlanmış,
dezenfektanlar bireysel olarak alınabilen önlemlerin en önemlisi haline gelmiştir.

Dezenfektanlar Nerelerde Kullanılır?

Günümüzde dezenfektanlar; ev, iş yeri, ofis, okul, eğitim kurumları, çağrı merkezleri, lokanta, kafe,
depo, bahçe, AVM, tesis, davet salonları, şantiye, çiftlik, havuz, hayvan sağlığı, içme suyu gibi
alanlarda kullanılmaktadır.

Kaç Tip Dezenfektan Bulunmaktadır?

İnsan Hijyeni ile İlgili Biyosidal Ürünler: İnsan hijyenine yönelik olarak kullanılan ürünlerdir. El
dezenfektanları, dezenfektan, antiseptik, antibakteriyel ya da antimikrobiyal sabunlar, antibakteriyel
ya da antimikrobiyal temizleme jelleri, antibakteriyel ya da antimikrobiyal temizleme solüsyonları bu
kategoride değerlendirilir.

Kişisel Alanlarda ve Umumi Alanlarda Kullanılan Dezenfektanlar ve Biyosidal Ürünler: Hava, yüzey,
eşya, ekipman ve mobilya dezenfeksiyonunda kullanılan ürünlerdir.

Veteriner Hijyenine Yönelik Biyosidal Ürünler: Bu gruptaki biyosidal ürünler veteriner hijyeninde ve
hayvanların tutulduğu, taşındığı ya da yaşadığı yerlerde kullanılan ürünlerdir.

Gıda ve Yem Alanlarında Kullanılan Dezenfektanlar: Ekipmanların, saklama kaplarının, tüketim
aletlerinin, yüzeylerin ve üretimle bağlantılı olan boru hatlarının, insan ve hayvanlar için gıdanın,
yemlerin ya da içeceklerin taşınması, depolanması ya da tüketiminde kullanılan aletlerin
dezenfeksiyonunda kullanılan ürünlerdir.

İçme Suyu Dezenfektanları: İnsan ve hayvanlar için içme sularının dezenfeksiyonunda kullanılan
ürünlerdir

Dezenfektan Seçiminde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Yaşamın temeli olan mikroorganizmalar bizlere görünmeden varlıklarını sürdüren, çevremizin doğal
birer parçasıdır. Ancak bakteri, mantar ve virüs olarak isimlendirilen diğer mikroorganizmalar
enfeksiyon ve kontaminasyon oluşumuna sebebiyet vermektedir. Son yıllarda H1N1’den nezleye,
veremden hepatite, suçiçeğinden bronşite ve güncel olarak COVID-19’a kadar tüm salgın hastalıklara
karşı tedbir amaçlı dezenfeksiyon işlemleri yapılmaktadır. Dezenfeksiyon sayesinde ortamdaki
patojen mikroorganizmalar öldürülür. Aynı zamanda bu tür mikroorganizmaların üremeleri de
engellenir. Dezenfeksiyon işleminden en yüksek verimi alabilmek ve yapılacak olan uygulamanın
sağlığı tehdit eden durumlar oluşturmaması için kullanılan dezenfektanın özelliklerinin ve uygulama
yönteminin öneminin yanında uygulayıcının da bu konuda uzman olması gerekmektedir. Kullanılacak
dezenfektan; bakterisit, virüsit, fungusit, algisit ve ambisit özelliklerinin olmasının yanı sıra biyofilme
karşı da etkili olmalıdır. Bunların yanında biyolojik olarak yıkımlanabilir olmalı, çevrede kalıntı
bırakmamalı, yüksek sıcaklıklarda da etkili olmalı, toksik olmamalı, geniş spektrumlu etkiye sahip
olmalı ve en önemlisi T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından onaylanmış ürünler olmalıdır. Bu özelliklere
sahip olması bakımından en etkili dezenfektanlar, belirli oranlarda hidrojen peroksit ve kolloidal
gümüş içeren ürünlerdir. Uygulama yöntemiyle de dezenfektandan elde edilen sonuç
artırılabilmektedir.

Profesyonel Dezenfektan Uygulamalarında Nelere Dikkat Edilmelidir?

Dezenfektanlar için etiket üzerindeki kullanım talimatlarına uyulmalı, ürünün hatalı kullanımının
sağlık problemlerine yol açabileceği bilinmelidir. Bireysel kullanım haricinde alan, veteriner, gıda ve
içme suyu dezenfeksiyonuna yönelik ürünler mutlaka profesyonel bir teknisyen aracılığıyla
yapılmalıdır. Burada bilinmesi gereken asıl nokta ise virüslere ve diğer patojenlere karşı
dezenfeksiyon uygulamalarının özel bir işlem olduğu; bakteri ve diğer mikroorganizma dezenfeksiyon
uygulamalarından bazı farklarla ayrıldığıdır. İlk farklılık kullanılan dezenfektanların içeriği ve kullanım
şekillerinden kaynaklanır. Ayrıca virüslere ve diğer patojenlere karşı dezenfeksiyon uygulaması bir
böcek ilaçlama uygulaması değildir. Yani herhangi bir böcek ilaçlama firmasından bu desteği doğru
şekilde alamazsınız.

Bu dezenfeksiyon işlemi uygulama yapma yetki ve sertifikasyonuna sahip çevre sağlığı firmalarınca
yapılabilmektedir. Virüslere ve diğer patojenlere karşı dezenfeksiyon uygulaması talebinizde,
uygulamayı talep ettiğiniz firmadan asıl olarak bu yetki belgesini istemeniz gerekmektedir.

Virüslere yönelik dezenfeksiyon uygulamalarında dikkat edilecek en önemli nokta dezenfektanların
elektrikli ULV cihazı ile atılması gerekliliğidir. Ancak bu noktada kullanılan dezenfektanın ve
dezenfeksiyon amacının çok büyük bir payı var. Kullanılacak ekipman ULV veya pülverizatör (pompa)
olabilir; fakat kullanılan dezenfektan ya da dezenfeksiyonun amacı burada asıl belirleyici noktadır.

Peki ULV (Ultra Low Volume) Alan Spreylemesi Nedir?
ULV (Ultra Low Volume) son derece ince püskürtme tekniği ile oluşturulan aerosol sisidir. Minimum
ürünü maksimum alana yayarak, hızlı ve etkin bir mücadele sağlar. Kapalı alan ULV uygulamasında
amaç ortama yani alana ilacı iyi bir şekilde yaymaktır. Kalıcılık olarak rezidüel uygulamalar her zaman
ULV uygulamalarından daha yüksek kalıcılıktadır.

“Soğuk Sisleme” adıyla da bilinen ULV’de amaç, ilaçlı suyu (solüsyon) havada uzun süre kalacak
şekilde partiküllere bölerek hava ile temas süresini uzatıp ilaçlamada kesin sonuca gitmektir.

Özellikle haşere ilaçlamalarında “flash out” etkisini daha iyi görmek için ULV yöntemi kullanılır,
dezenfektan uygulamalarında ise ortamı daha iyi dezenfektan ile “doyurabilmek” ve zor yerlere de
solüsyon sisinin ulaşması için ULV kullanılmaktadır.

Neden ULV ile Dezenfeksiyon Yapılmalıdır?

Ortam havasında bulunan bakterilere ve virüslere karşı, tavandan yere kadar olan kısımların
dezenfeksiyonunda Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) dezenfeksiyon cihaz uygulaması denemelerinde
en başarılı cihazın ULV cihazı olduğu kabul ve tavsiye edilmiştir. ULV cihazı solüsyonu 9 ile 49 micron
arasındaki boyutlarda parçalayarak ve havada 4-8 saat askıda bırakarak tavandan yere kadar bütün
alanı dezenfekte edebilmektedir. ULV cihazı ile yapılan dezenfeksiyon uygulamaları, dezenfektanı tüm
alana yayarak gözle görülemeyen canlıları yok eder. Sağlık merkezleri Hastaneler ve camiler
Enfeksiyon riski olan tüm alanlar Halkın ortak kullanım alanları Okullar, yurtlar, kreşler ve dershaneler
AVM‘ler Ev ve iş yeri ortamı Hayvan yaşam alanları ahırlar ve haralar Tavuk çiftliklerinde
dezenfeksiyon ve aşılama süreçleri Kısaca insanların temas ettiği her yer Bunların yanı sıra ULV
cihazlarını kullanırken dikkat edilmesi gereken çok önemli bir nokta vardır. Virüs ve bakterilere
yönelik yapılacak ilaçlama uygulamalarında bu cihazlardan daha önce insektisit atılmış ise, cihazın çok
iyi bir şekilde temizlenmesi, insektisitlerden arındırılması gerekmektedir. İnsektisitler ile virüs
dezenfektanları birleştiğinde hem etkinlik azalmakta hem de insan sağlığına zararlı bileşenler ortaya
çıkabilmektedir.

Dezenfeksiyonun Yanında Bireysel Olarak Almamız Gereken Tedbirler Nelerdir?

Mümkün olduğunca kalabalık yerlere gidilmemeli,
• Direkt temastan kaçınılmalı, • Eller sürekli su ve sabunla yıkanmalı,
• Kirli ellerle yüze ve gözlere temastan kaçınılmalı, • Riskli bireyler maske takmalı,
• Yeterli miktarda sıvı alınmalı, • Uyku düzeni oturtulmalı ve dinlenilmeli,
• Çok sık aralıklarla temas edilen objeler, dezenfekte ürünleriyle temizlenmelidir.